{"id":2833,"date":"2022-07-03T11:47:05","date_gmt":"2022-07-03T09:47:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.retro-lab.nl\/?p=2833"},"modified":"2022-07-10T15:27:27","modified_gmt":"2022-07-10T13:27:27","slug":"philips-hl-3695-vertaal-machine","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.retro-lab.nl\/?p=2833","title":{"rendered":"Philips’ HL 3695 vertaal-machine (1979)"},"content":{"rendered":"\n

De Philips HL 3695 vertaal-machine is een apparaat waarmee woorden van de ene taal in een andere kunnen worden vertaald. De beschikbare talen zijn Nederlands, Duits, Frans, Engels, Noors, Spaans, Italiaans, Japans en Arabisch, met in elke taal 3000 woorden, waarvan 3 talen tegelijk in het apparaat kunnen worden geplaatst. De talen komen elk in een kunststof blokje die separaat werden verkocht. De vier AA-batterijen kunnen het apparaat een paar uur van stroom voorzien, maar het apparaat is snel aan- en uit te zetten waardoor de gebruiksduur fors<\/s> kan worden verlengd.<\/p>\n\n\n\n

Hoogspanningsdisplays werden in de jaren ’80 veelvuldig gebruikt in consumentenelektronica, maar minder in draagbare apparaten omdat de stroomverzorging ingewikkeld was met spanningen die hoger waren dan de voedingsspanning, complexe aansturing en een fors verbruik. De vertaal-machine (hij werd door Philips niet ‘computer’ genoemd) kwam misschien met het stroomverbruik weg omdat de theorie wellicht was dat het apparaat voor iedere vertaling zou worden aangezet en na gebruik weer uit. Een grote rode led aan de voorkant zorgde ervoor dat de gebruiker het uitschakelen niet zou vergeten. Er kan worden geschakeld tussen alkaline- en oplaadbare nikkel-cadmium batterijen maar ook het gebruik van een netadapter is mogelijk,<\/p>\n\n\n\n

\"\"
16 tekens ‘Vacuum Florescent Display’. De tekens zijn veelzijdiger dan de 7-segments displays die we van vroegere rekenmachines kennen, maar hebben niet de mogelijkheden van de displays die zijn voorzien van individueel aanstuurbare beeldpunten<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Het display bevat 16 tekens en een woord kan in de eerste van de geplaatste talen worden ingevoerd en (indien beschikbaar) in \u00e9\u00e9n van de andere twee talen worden weergegeven. Enkele veelgebruikte zinnen zijn in iedere taal beschikbaar en berekeningen zijn, met wat goede wil van de gebruiker, mogelijk, zij het niet met een snelheid of nauwkeurigheid die je van een rekenmachine zou verwachten. Speciale features zijn ondermeer het tonen van de gehele inhoud van de woordlijst in \u00e9\u00e9n van de geplaatste talen naar keuze en het tonen van een kort lijstje met veelgebruikte zinnen. Naar huidige maatstaven bevat het apparaat beperkte functionaliteit: de totale woordenlijst past waarschijnlijk op een paar A4’tjes en legitimeert de vraag waarom geen boekje met woorden mee te nemen.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Mooie kleurrijke doos<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Fraaie vormgeving<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Overzichtelijke opbouw<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
16 tekens oplichtend display<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Onmisbare hulp.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

De Philips HL 3695 bevatte aan de binnenkant geen kenmerkende Philips onderdelen, terwijl Philips in die tijdsperiode zelf veel van de onderdelen, zoals de gebruikte TTL chips, zelf produceerde. Het apparaat is dan ook niet door Philips ontwikkeld of geproduceerd, maar een rebatch<\/em> van de M100 van het Amerikaanse Craig. Het ontwikkeltraject van dit apparaat is terug te herleiden naar de inspanningen van \u00e9\u00e9n enkele individu:<\/p>\n\n\n\n

In 1978 richtte uitvinder en ondernemer Ron Gordon het bedrijf Friends Amis, Inc. op en patenteerde een meertalige vertaler genaamd het Ami LANGUAGE System. Het ontwerp van dit apparaat was gebaseerd op een 8-bit Mostek MK3870-microcontroller met 2K intern programmageheugen en door de gebruiker verwisselbare taalmodules. Het systeem van apparaat en verwisselbare modules werd in de VS verkocht door de in Californi\u00eb gevestigde elektronicafabrikant Craig, terwijl Friends Amis de binnenkant van het apparaat produceerde en de eindmontage deed. De vertaler werd in 1979 op de markt gebracht als een ‘Translator & Information Center’ en in andere landen waren rebatches beschikbaar, zoals onze Philips HL 3695 vertaal-machine en in Duitsland de MBO Pocket-Computer. Gordon suggereerde dat er 300.000 microcontrollers werden ingekocht om de vertalers te produceren.<\/p>

Het Ami LANGUAGE System en de M100 en rebatches waren een noviteit in die zin dat ze niet programmeerbaar waren, maar nog steeds een volledig capabele computer, beeldscherm en toetsenbord bevatten. Daarin zag het Japanse Matsushita Electric Industrial Co. kansen voor een product dat toen nog niet bestond: een computer die enkele, zo niet de meeste, toeters en bellen had van een grote computer, maar draagbaar was en op batterijen werkte. Het moet klein en programmeerbaar zijn, connectiviteit hebben en een volledig qwerty-toetsenbord bevatten. Gordon’s Friends Amis ontwierp ook deze eerste Hand Held Computer (HHC) die Matsushita in 1981 op de markt bracht en produceerde.<\/p>Wikipedia<\/a> (artikel geschreven door Rudi Niemeijer van retro-lab.nl)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\"\"<\/a>
Forbes Magazine<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Personal Computer World<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Craig M100 advertentie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Craig M100 latere advertentie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Matsushita en Friends Amis ontwikkelen de eerste Hand Held Computer op basis van de translator<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

De HL 3695 is opgebouwd rondom een voorgeprogrammeerde Mostek MK3870 microcontroller, die in 1978 werd ge\u00efntroduceerd. De eerste microcontroller op de markt was de TMS1000<\/a> van Texas Instruments, die vanaf 1974 veelvuldig in volumeproducten zoals speelgoed werd gebruikt. Een microcontroller is een microprocessor<\/em> waar de RAM en ROM zijn ingebouwd. Hiervoor vervalt de noodzaak van de data- en adresbussen en de hierdoor vrijgekomen aansluitingen kunnen voor I\/O toepassingen worden gebruikt, zoals het aansturen van leds of displays en het uitlezen van schakelaars of toetsenborden. De ROM-inhoud van microcontrollers werd in eerste instantie in de fabriek meege\u00ebtst op de chip, maar was door de opkomst van EEPROM vanaf 1987 ook door de eindklant of eindgebruiker programmeerbaar. De gebruikte MK3870 heeft 2K aan ROM waarin de programmatuur voor het uitlezen van het toetsenbord, het aansturen van het beeldscherm, het inlezen van de taalmodules en het tonen van de juiste vertaling op basis van de invoer zit opgesloten. In de vertaal-machine vinden we naast de microcontroller nog enkele andere chips die helpen bij het opbouwen van de informatie op het display. Het display bestaat uit 16 tekens van elk 15 segmenten (inclusief de decimale punt).<\/p>\n\n\n\n

Behuizing<\/strong><\/td>Type aanduiding<\/strong><\/td>Fabrikant<\/strong><\/td>Omschrijving<\/strong><\/td>Datumcode<\/strong><\/td><\/tr>
DIP40<\/td>SL90200 \/ MK3870<\/td>Mostek<\/td>8-bit general purpose microcontroller with 2K mask-programmable ROM<\/td>7944<\/td><\/tr>
DIP28<\/td>DS8881N<\/td>National Semiconductor<\/td>Vacuum fluorescent display driver<\/td>7945<\/td><\/tr>
DIP18<\/td>CDP1824CE<\/td>RCA<\/td>CMOS 64-Word x 8-Bit Static RAM<\/td>7941<\/td><\/tr>
DIP16<\/td>74LS156N<\/td>RAYC<\/td>Dual 2-line to 4-line decoders \/ demultiplexers<\/td>7937<\/td><\/tr>
DIP18 (2x)<\/td>DI 514-3<\/td><\/td><\/td>8014 (?)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Ge\u00efntegreerde circuits in de HL 3695 vertaal-machine<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

A review [..] in Personal Computer World magazine (Dec 1979) [..] indicates that the [Craig M100] is based on the [Mostek MK3870 microcontroller], where the on-chip ROM was crucial – Brainbank\/Craig designer Ron Gordon told PCW he chose the chip “because it was the only one with 2K bytes at the time we made the choice.” He claimed his company, Friends Amis, had “three-quarters of the 400,000 unit world market for 1979.”<\/p>Simon N. Goodwin<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Externe links<\/h3>\n\n\n\n